De cultuur van de nieuwe Raad

Digitale transformatie verandert de manier waarop we als samenleving denken, handelen en organiseren als gevolg van nieuwe technologieën. Grootste uitdaging is dat nieuwe ontwikkelingen, technologieën en inzichten elkaar sneller opvolgen dan organisaties kunnen bijhouden. Het gevolg is dat er nieuwe eisen worden gesteld aan het leervermogen van organisaties. Organisaties moeten sneller en efficiënter nieuwe technologie en inzichten kunnen adapteren. Om dit mogelijk te maken is het noodzakelijk dat de cultuur van de organisaties snelle adaptatie van technologie en inzichten ondersteunt. Dit vraagt (en levert) mensen/medewerkers die beschikken over de juiste houding, gedrag en vaardigheden.

Wat is het

Cultuur gaat over wat individuen doen en delen binnen een groep. Over zichtbare en onzichtbare rituelen, over verhalen, helden en dissidenten die bekend zijn voor de groep. Binnen de Raad kan er onderscheid worden gemaakt tussen de ‘cultuur van de eigen fractie’ (sterk gericht op het delen van waarden, normen en opvattingen) en de ‘cultuur van de Raad als geheel’ (meer gericht op omgangsnormen, formele procedures ‘rituelen’). Cultuur is niet statisch, cultuur ontwikkelt en verandert. Dit is afhankelijk van personen die de groep verlaten en in de groep toetreden, de leiders van de groep, de leiders boven de groep en de wijze waarop contacten en ontwikkelingen buiten de groep worden vertaald naar aanpassingen binnen de groep.

De gedragingen van de afzonderlijke individuen is sterk afhankelijk van de persoonskenmerken van deze afzonderlijke individuen. Persoonskenmerken kunnen hanteerbaar worden gemaakt door deze kenmerken te vertalen in ‘competenties’. Competenties zijn beschrijvingen van mensen, in dit geval medewerkers, die een beeld geven van de vaardigheden, kennis, drijfveren, persoonlijkheid en capaciteiten. Competenties in termen van vaardigheden en kennis zijn doorgaans goed beïnvloedbaar en ontwikkelbaar. Competenties op het gebied van persoonlijkheid en drijfveren zijn heel beperkt te beïnvloeden en te ontwikkelen.

Waarom is het belangrijk

Technologische ontwikkelingen volgen elkaar zo snel op, dat organisaties deze niet meer kunnen bijhouden. Het gevolg is dat organisaties, met name overheidsorganisaties, steeds meer achter de feiten aanlopen. Het is daarom belangrijk dat organisaties sneller ontwikkelen en doorlopende innovatie mogelijk maken. Dit lukt alleen als de medewerkers open staan om zich doorlopend te ontwikkelen om zo moderne inzichten sneller toe te passen. Het vraagt om medewerkers die de zoektocht naar ‘vernieuwing binnen onzekerheid’ omarmen en niet om medewerkers die zekerheid verlangen.
Het vraagt om medewerkers die niet alleen ‘digivaardig’ zijn (ontwikkelbare competentie), maar vooral ook nieuwsgierigheid en behoefte aan verandering in hun ‘DNA’ hebben (heel beperkt ontwikkelbare competentie).  Daarnaast dienen Raadsleden steeds meer de verbinding te kunnen maken binnen en buiten de Raad. Binnen de Raad door beter en effectiever samen te werken. Buiten de Raad door meer en beter invulling te geven aan de rol van ‘volksvertegenwoordiger’.

Sta open voor verandering, durf je nek uit te steken

De enige zekerheid die we hebben is dat de samenleving steeds sneller verandert. Dit vraagt dat Raadsleden open staan voor nieuwe inzichten en opvattingen; het lef hebben hun nek uit te steken en experimenten, met een onzekere uitkomst, op een verantwoorde wijze aan durven te gaan.

Heb een open houding, ben meer volksvertegenwoordiger

De Raad kent een drietal rollen: volksvertegenwoordigend, kaderstellend en controlerend. Dit onderscheid wordt soms als verwarrend ervaren omdat raadsleden in heel hun handelen optreden als gekozen ‘vertegenwoordiger van het volk’. Bij het onderscheid in drie rollen wordt met de volksvertegenwoordigende rol vooral bedoeld: het onderhouden van contacten met burgers en de samenleving. De domeinen overheid, markt en maatschappij zijn de afgelopen decennia steeds meer met elkaar verweven geraakt en dat vraagt ander gedrag en een andere houding vanuit de Raad.
Het rapport ‘Advies 15,9 uur’ (2016) van de Raad voor het Openbaar bestuur is er duidelijk over:

“De werkwijze in veel gemeenteraden is die van een ingesleten werkelijkheid. Eerlijk gezegd:  af en toe ook wel van een versleten werkelijkheid. Die komt in de gemiddelde tijdsbesteding pijnlijk tot uitdrukking. Er is teveel papier, teveel ritueel en te weinig betekenisvolle verbinding met de bewegelijke werkelijkheid buiten”


In de video is Fons Naterop stevig pleitbezorger van deze ontwikkeling. Het is belangrijk dat Raden, en dus de Raadsleden, meer tijd nemen om te verbinden en beter in staat zijn om te verbinden. Dit vraagt dat Raadsleden ook over de vaardigheden beschikken om deze afstemming mogelijk te kunnen maken. Ben open, sta in contact met de samenleving en ben meer volksvertegenwoordiger.

Werk samen, maak het niet onnodig politiek

Samenwerken gaat eigenlijk over de zelfde vaardigheden als beschreven onder ‘open houding’. 
Indien 'open houding' extern wordt ingezet gaat het over verbinding met de samenleving. Indien deze kwaliteit intern wordt ingezet gaat het over samenwerken binnen de Raad (co-creëren binnen de Raad).

Jan van Ginkel merkt op dat onderwerpen (van digitalisering) zodanig complex zijn dat deze te groot zijn voor één Raadslid, één fractie of zelfs één Raad. Door beter tussen de fracties samen te werken op inhoudelijke onderwerpen kan de Raad beter en hoogwaardiger antwoorden geven op de vragen van vandaag. Ronald van Meygaarden doet daarom ook de oproep om de onderwerpen die door de Raad besproken dienen te worden zo veel mogelijk uit de politiek te trekken. Fons van Oosterhout doet het voorstel om ‘ambassadeurs’ aan te stellen op digitale thema’s die de Raad kunnen adviseren over deze onderwerpen.

Het effect van leeftijd

Leeftijd is van invloed op twee belangrijke factoren. De eerste factor betreft ‘digitale adaptatie’ en de tweede factor betreft ‘open staan voor verandering’.
Ten aanzien van ‘digitale adaptatie’ bestaat er in de praktijk onderscheid tussen mensen die zijn opgegroeid met de aanwezigheid van moderne ICT voorzieningen (Digital Natives) en mensen die op latere leeftijd in aanraking zijn gekomen met de moderne ICT voorzieningen (Digital Migrants). Uit onderzoeken blijkt dat als mensen opgroeien met social media (zoals Instagram, SnapChat) en video on demand (zoals Youtube, Netflix) dat dit invloed heeft op de manier waarop ze ontwikkelen, waarop ze leren en waarop ze communiceren.  
Ten aanzien van ontwikkelbaarheid: jongeren zijn, als kenmerk van hun levensfase, beter ontwikkelbaar en meer beïnvloedbaar. Van jongeren kan worden gesteld dat ze doorgaans meer open staan voor verandering en innovatie dan ouderen.
In de video geven Corné Verbraak en Anouk Meerman aan dat leeftijd zeker geen kwalificatie of diskwalificatie oplevert. Als we als uitgangspunt nemen dat ‘digitale adaptatie’ en ‘open staan voor verandering’ centraal staan kun je vaststellen dat het belangrijk is dat mensen zich geestelijk ‘jong’ weten te houden.

Hoe begin je

Cultuuraanpassingen laten zich lastig plannen en faseren. Daarom hier wat algemene suggesties en aanwijzingen:
  • Ben je er van bewust, en maak je fractie er van bewust, dat de wereld van morgen om andere competenties vraagt dan de wereld van vandaag. Stel vast welke competenties je voor je eigen raad belangrijk vindt. Om een indruk te krijgen van de wenselijke competenties, naast ‘open staan voor verandering’ en ‘open houding’, kan gebruik worden gemaakt van de ‘21th century skills’ die gericht zijn op ‘leren en innovatie’, ‘digitale vaardigheden’ en ‘carrière en levens vaardigheden’.
  • Creëer een cultuur binnen de fractie die samenwerking binnen en buiten de fractie omarmt.
  • Creëer een cultuur waarin raadsleden elkaar kunnen aanspreken en waar ruimte bestaat om fouten te maken. Waar raadsleden kunnen leren van elkaars inzichten, standpunten en fouten. Een middel dat zou kunnen worden ingezet om dit te bereiken is ‘intervisie’.

Meer informatie


Zoeken
Gerelateerde pagina's
Contactpersoon
Kees van den Tempel
Adviseur
085-4012987